نخستین ضربه جدی از سوی جنگ ۱۲روزه به منطقه وارد شد که با ایجاد فضای نگرانی عمومی، کاهش سفرهای بیناستانی و لغو گسترده اقامتها همراه بود. بسیاری از گردشگران بهویژه خانوادهها و گردشگران خارجی مقیم ایران، سفرهای خود را به تعویق انداختند یا لغو کردند. این شرایط سبب شد رزرو بومگردیها در مناطق شمالی، کوهستانی و کویری کشور به طور متوسط ۴۰ تا ۶۰ درصد کاهش یابد.
پس از فروکش نسبی بحران امنیتی، موج دیگری از مشکلات با قطع سراسری یا محدود کردن اینترنت آغاز شد. در دوران جدید اقتصاد دیجیتال، کسبوکارهای بومگردی برای تبلیغ، جذب مشتری، ارتباط با سکوهای رزرو و دریافت بازخورد مسافران به طور گسترده بر بستر برخط تکیه دارند.
حوادث اجتماعی و اقتصادی اخیر نیز بیتأثیر نبودند. افزایش هزینههای سفر، کاهش توان مالی خانوارها و نااطمینانی نسبت به شرایط آینده موجب تغییر الگوی سفر ایرانیان شد. گردشگران تمایل کمتری به اقامت در بومگردیهای دورافتاده نشان دادند و بیشتر به سفرهای کوتاهمدت یا مقصدهای شهری روی آوردند. در نتیجه، بسیاری از فعالان حوزه بومگردی برای تأمین هزینههای جاری خود با چالشهای جدی مواجه شدند.
سال جاری را میتوان سال رکود چندوجهی صنعت بومگردی دانست؛ رکودی که نهتنها ریشه در مسائل اقتصادی، بلکه در حوادث سیاسی و زیرساختی نیز دارد. تداوم این وضعیت میتواند تهدیدی جدی برای پایداری جوامع محلی و حفظ میراث فرهنگی ناملموس مناطق گردشگرپذیر باشد، مگر آنکه سیاستهای حمایتی و راهبردهای بازاریابی دیجیتال جایگزین، سریعتر از گذشته به جریان بیفتند.
در این باره با یاور عبیری، رئیس جامعه انجمنهای حرفهای اقامتگاههای بومگردی ایران به گفتوگو نشستیم تا چالشهای حوزه بومگردی و تأثیر رویدادهای سال جاری بر این صنعت را از زبان ایشان بشنویم.
یاور عبیری؛ رئیس جامعه انجمنهای حرفهای اقامتگاههای بومگردی ایران
وضعیت کلی بومگردیها در مقایسه با سالهای گذشته چگونه است؟
متأسفانه از زمان جنگ ۱۲روزه تا امروز، شرایط بسیار دشواری را پشت سر میگذاریم. بومگردیها واقعاً روزهای سختی را تجربه میکنند. بسیاری از همکاران ما به دنبال شغل دوم هستند و حتی برخی تصمیم گرفتهاند از این حوزه خارج شوند. این یک معضل جدی است، زیرا از دست دادن بومگردیها فقط از بین رفتن یک کسبوکار اقتصادی نیست، بلکه از بین رفتن بخشی از فرهنگ بومی و هویت روستایی ماست. واقعاً شرایط فعلی، شرایط رکود و بحران است.
در جریان جنگ ۱۲روزه گفته میشد بومگردیها بهویژه در شمال کشور با استقبال خوبی مواجه شدند.
بله، در آن دوران بسیاری از همکاران ما در اقدامی انسانی، درهای بومگردیهایشان را به روی مردم گشودند و اقامتگاه را رایگان در اختیارشان گذاشتند. اما پس از آن، با بازگشت تورم و افزایش هزینهها، رکود دوباره بر این صنعت حاکم شد. استقبال در آن مقطع بیشتر ناشی از شرایط انساندوستانه بود، نه رونق اقتصادی.
قطع اینترنت چه پیامدهایی برای بومگردیها داشت؟
بومگردیها عمدتاً در روستاها هستند و بخش زیادی از تبلیغات و ارتباط با مخاطبان خود را از طریق اینستاگرام انجام میدادند. این پلتفرم رایگان، ابزار اصلی آنها برای معرفی فعالیتها، جذب گردشگر و انتشار محتوای روزانه بود. با قطع اینترنت، این فضا عملاً از بین رفت و بسیاری از بومگردیها دیگر قادر به تبلیغ خود نیستند. از طرف دیگر، فیلترینگ اینستاگرام هم مشکلساز شد، چون در روستاها دسترسی به فیلترشکن یا اینترنت پرسرعت دشوار است. کندی و قطعی اینترنت موجب رکود گسترده در این بخش شده است.
به طور کلی قطع اینترنت نهتنها موجب کاهش رزروها و اختلال در ارتباط با میهمانان شد، بلکه بسیاری از بومگردیهای کوچکتر بدون سامانه حضوری فروش عملاً از چرخه فعالیت اقتصادی خارج شدند. این مسئله در مناطق روستایی و کمبرخوردار تأثیر مضاعفی داشت و منجر به تعطیلی موقت یا حتی دائمی برخی مجموعهها شد.
افزایش قیمت مواد غذایی و تورم چه تأثیری بر بومگردیها داشته است؟
تورم فعلی اولویت مردم را تغییر داده است. سفر دیگر در صدر فهرست نیازها نیست. مردم درگیر تأمین معیشت روزمرهاند، بنابراین تقاضا برای گردشگری کاهش قابل توجهی داشته است. بومگردیها نیز از این قاعده مستثنا نیستند. اگر برای حل اساسی مسئله تورم چارهای اندیشیده نشود، صنعت گردشگری کشور مثل کشتی به گِل نشستهای خواهد بود که بهتدریج از بین میرود.
آیا در نوروز ۱۴۰۵ با افزایش تعرفه اقامت در بومگردیها مواجه خواهیم بود؟
ما قیمتها را در پاییز افزایش دادیم، اما این افزایش هیچ گونه تناسبی با رشد هزینهها ندارد. برای مثال، زمانی که قیمت تخممرغ حدود ۴ هزار تومان بود، اکنون ۱۷ تا ۱۸ هزار تومان شده است. روغن و سایر اقلام مصرفی صبحانه نیز چند برابر افزایش یافتهاند؛ بنابراین نرخ اقامت فعلی پاسخگوی هزینهها نیست. البته از وزارت میراث فرهنگی انتظار داریم در تعیین نرخها و حمایت از بومگردیها ورود کند، اما حتی اگر قیمتها افزایش پیدا کند، تا زمانی که مردم توان سفر نداشته باشند، اثر چندانی ندارد. افزایش قیمت بدون تقاضا معنا ندارد.
در حال حاضر چند اقامتگاه بومگردی دارای مجوز هستند و در کدام استانها بیشترین اقامتگاه را داریم؟
در حال حاضر حدود ۴ هزار واحد اقامت بومگردی در سراسر کشور فعال هستند. استانهای مازندران، کرمان، اصفهان و گیلان بیشترین تعداد بومگردی را به خود اختصاص دادهاند.
با توجه به شرایط فعلی، آینده بومگردیها را چگونه پیشبینی میکنید؟
اگر بخواهم خوشبینانه نگاه کنم، مردم همواره از زندگی شهری خسته میشوند و به دنبال تجربههایی آرامشبخش در طبیعت و محیطهای بومی هستند. این نشان میدهد ظرفیت استقبال از بومگردی همچنان وجود دارد، اما اگر مشکلات اقتصادی، تورم و کاهش قدرت خرید ادامه یابد، وضعیت بومگردیها بحرانیتر خواهد شد. برای خروج از این وضعیت، لازم است دولت تسهیلات سفر، بستههای حمایتی و برنامههای تشویقی برای مردم و فعالان گردشگری در نظر بگیرد تا چرخه سفر دوباره به جریان بیفتد.
مهمترین چالشهای فعلی صنعت بومگردی چیست؟
مهمترین چالشهای فعلی فعالان این صنعت شامل «رکود ناشی از تورم و کاهش توان مالی مردم»، «قطع و فیلترینگ اینترنت و از بین رفتن ابزارهای تبلیغاتی»، «افزایش بیرویه هزینهها بدون تناسب با درآمد» و همچنین «نیاز فوری به حمایت وزارت میراث فرهنگی و برنامههای تشویقی برای سفر» میشود.
نظر شما